Posted by Guðmundur Atli under
Hversdagsþvaður Leave a Comment
Ég man þá tíð þegar allir þeir sem unnu í sjónvarpi voru kallaðir sjónvarpsmenn eða sjónvarpskonur, óháð því hvaða hlutverk fólk hafði við gerð sjónvarpsefnis. Þetta gilti jafnt um umsjónarfólk, myndatökumenn, klippara, upptökustjóra, skriftur, ljósamenn, hljóðmenn, sviðsmenn og alla þá sem lögðu hönd á plóginn. En núna nýverið hefur verið tekinn upp sá siður hjá prentmiðlum landsins að kalla umsjónarmenn sjónvarpsþátta einfaldlega “Sjónvarpsstjörnur” í allri umfjöllun blaðanna um það ágæta fólk. Hvað er það? Ef manneskja er ráðin til að vera umsjónarmaður einhvers sjónvarpsþáttar, eða fréttamaður, þ.e. að hans vinna felur í sér að sjást á sjónvarpsskjánum þá er starfstitill hans skyndilega orðinn “sjónvarpsstjarna”. Þetta þykir mér ekki við hæfi. Ég er hræddur um að sumir umsjónarmenn höndli ekki þennan titil ritmiðlanna og það einfaldlega stígi þeim til höfuðs, og ég hef jafnvel upplifað slíkt hjá mínum kollegum, því miður. Þetta getur valdið aðskilnaði umsjónarfólks við tæknimenn, þegar þeir trúa því að vegna þess að þeir séu “stjörnur” þá eigi þeir allan heiðurinn að þeim sjónvarpsþætti sem þeir vinna við. Myndatökumenn, klipparar og aðrir þeir sem vinna að umgjörð þáttarins séu bara verkfæri, og eiga engan heiður skilinn ef vel tekst til við viðkomandi verkefni, því heiðurinn er allur “stjörnunnar”.
Nú er ég að sjálfsögu að sverta þessa mynd eilítið en þetta er samt ekki fjarri lagi, í það minnsta út á við. Ég man ekki hvenær minnst hefur verið á vel unnin störf tæknifólks þegar einhverjum sjónvarpsþætti vegnar vel. Það er frekar að tæknifólki sé kennt um allt sem fer úrskeiðis, jafnvel þegar um mannleg mistök “sjónvarpsstjarnanna” sé að ræða. Einu skiptin sem minnst er á tæknifólk er ef eitthvað fer úrskeiðis. Það er líklega að vissu leiti bara eðli starfanna.
Þetta er einhver þróun sem mér finnst alls ekki jákvæð. Í huga umsjónarfólks eru tæknimenn oft eitthvað sem kemur og fer, enn eitt verkfærið sem skipt er út endrum og eins. En staðreyndin er sú að það eru umsjónarmenn sem koma og fara (þó eru sumir sem endast lengur en aðrir og er það vel). Allir þeir sem hafa unnið sem myndatökumenn, klipparar, ljósamenn, hljóðmenn og slík störf lengur en eitt til tvö ár, horfa upp á umsjónarmenn koma og fara frá ári til árs. Þessi stjörnuvæðing umsjónarmanna gerir lítið annað en að blinda þá og fylla þá ranghugmyndum um hvernig hlutirnir eru í raun og veru. Vinna í sjónvarpi er fyrst og fremst samvinna allra sem leggja hönd á plóg, tæknifólk er ekki að vinna undir umsjónarfólki. Þeir sem vinna að sjónvarpsþáttagerð eru að vinna ‘með‘ einhverjum en ekki ‘fyrir‘ einn eða neinn.
Ég er nú aðeins að velta þessu upp, og flestir eru nógu skynsamir til að láta ekki stór orð stíga sér til höfuðs. En látum þetta ekki þróast til verri vegar.
